Cháy nổ trong phim VN chưa thật

Đạn nổ một đường, người lăn ra chết một nẻo. Cảnh quay cháy nổ thật nhưng hình ảnh trên phim thì giả hoàn toàn.

Lệnh của bộ chỉ huy tiền phương cho nã pháo vào sân bay Tân Sơn Nhất, phá hủy máy bay quân sự của địch và đường băng, không cho chúng cất cánh. Tiếng nổ vang trời, lửa khói bốc lên dữ dội. Thế nhưng chẳng có chiếc máy bay nào bị sứt đầu mẻ trán. Thậm chí chẳng nhúc nhích. Đó là một trong nhiều cảnh cháy nổ không thật chút nào trong phim Giải phóng Sài Gòn, do Hãng phim truyện Việt Nam sản xuất vừa chiếu ra mắt khán giả trên sóng VTV vào đêm 30/4.

Không riêng gì Giải phóng Sài Gòn mà những phim Việt Nam đề tài chiến tranh, lịch sử trình chiếu gần đây như Đường thư hay Dưới cờ đại nghĩa, đang phát sóng trên HVT7... cảnh cháy nổ trong phim vẫn chưa đạt được độ chân thật. Vì sao?

Dựng cảnh cháy nổ cho có

Hơn 10 năm trước, khi làm phim Bông hoa rừng Sác, đạo diễn Trần Phương đã cho dựng kho xăng Nhà Bè bằng mô hình thu nhỏ để tạo cảnh cháy nổ, cách làm này là khá phổ biến của điện ảnh thế giới. Dù không có điều kiện tuốt lại bằng kỹ xảo vi tính nhưng cảnh quay cháy nổ bằng mô hình thu nhỏ này của đạo diễn Trần Phương đã mang lại hiệu quả cao. Mười năm sau, các nhà làm phim Giải phóng Sài Gòn hầu như không tận dụng cách làm này khi thực hiện những cảnh cháy nổ ở một địa điểm khá nhạy cảm như sân bay Tân Sơn Nhất nên cảnh phim có cháy, có tiếng nổ mà hiệu quả hình ảnh không đạt, đạn pháo cứ nổ xung quanh các chiếc máy bay đang đứng yên một chỗ, không có chiếc nào bị trúng đạn pháo.

Cũng trong phim Giải phóng Sài Gòn, cảnh đoàn xe tăng quân giải phóng vượt sông Sài Gòn giữa trận mưa pháo của địch, người xem vẫn thấy đạn pháo nổ nhưng chỉ nổ dưới nước, nổ cách xa xe tăng ít nhất là 10 m và tất nhiên cả đoàn xe không chiếc nào bị trúng đạn.

Nổ không hiệu quả trên phim là khá phổ biến của điện ảnh Việt Nam lâu nay nhất là khi tâm điểm của cú nổ là người hay vật dụng, công trình, khí tài có giá trị không thể phá hủy. Khoảng cách nổ so với tâm điểm cần nổ để tạo hiệu quả cao bao giờ cũng cách xa ít nhất là 10 m. Một trái lựu đạn từ phía bên này ném ra chẳng bao giờ rơi đúng và nổ tung ngay tâm điểm đám đông của phía đối phương mà thường nổ cách đó ít nhất 10 m. Đạn nổ một đường, người lăn ra chết một nẻo. Cảnh quay nổ thật nhưng hình ảnh thì giả hoàn toàn. Trong phim Dưới cờ đại nghĩa, trường đoạn bộ đội Bình Xuyên bị tàu tuần tra của Pháp đuổi trên rạch Rừng Sác, anh bộ đội bị trọng thương ném trái lựu đạn rơi cách chiếc tàu chừng 10 m, nổ ầm, chiếc tàu tuần của Pháp lật nhào. Kết thúc trường đoạn. Lính Pháp trên tàu dù không trúng đạn nhưng coi như đã bị chết chìm. Quá đơn giản! Chính hiệu quả cháy nổ không đạt đã gây ra phản cảm cho người xem trong những bộ phim về đề tài chiến tranh.

Cũng trong phim Dưới cờ đại nghĩa, ngay từ những tập đầu đã lộ ra những hình ảnh cháy nổ không hiệu quả. Làng mạc xứ miền Tây chỉ loe ngoe vài túp lều lợp sơ sài bằng những tàu lá dừa nước cọng còn tươi rói. Nhà chẳng ra nhà, xóm chẳng ra xóm. Do cọng dừa còn tươi, cây làm sườn nhà cũng là cây tươi nên khi tạo cháy nổ chỉ phần lá bị cháy còn cọng lá và cây sườn nhà trơ ra. Giả đến mức không chịu nổi!

Thiếu chuyên nghiệp

Dùng vũ khí thật của quân đội để tạo cháy nổ là phương cách phổ biến nhất của điện ảnh Việt Nam từ hàng chục năm nay, trong khi đó trên thế giới ít ai còn sử dụng vũ khí thật để tạo cháy nổ trong phim cả. Hơn 10 năm trước, đoàn làm phim Truy nã tội phạm quốc tế của nghệ sĩ Lý Huỳnh, hợp tác với Đài Loan, sang Đài Loan quay phim, nên cách họ làm cháy nổ rất chuyên nghiệp. Toàn bộ vũ khí trang bị cho các đoàn làm phim đều là đạo cụ chuyên dụng cho sản xuất phim, mặc dù hình dáng bên ngoài giống y chang vũ khí thật. Ngay cả đạn cũng được sản xuất cho súng đóng phim mà khi bắn chỉ tạo hiệu quả tóe lửa ra nòng như súng pháo, không gây nguy hiểm thương tích nào cho người đối diện, dù đứng ở khoảng cách nhỏ nhất. Trong khi đó, Việt Nam vẫn dùng súng thật của quân đội và lấy đạn thật chế lại để bắn, có nguy cơ gây sát thương cho người đứng ở khoảng cách gần. Trên thực tế đã có không ít trường hợp bị sát thương ngay trên trường quay. Do vậy tâm lý diễn viên khi ra trường quay để thực hiện những cảnh bắn nhau, nếu mới tham gia một hai lần đầu, là rất lo sợ, không mấy tập trung diễn xuất. Nhất là các diễn viên người nước ngoài, nhân vật họ đóng trong phim chiến tranh Việt Nam thường là bị trúng đạn. Khi ra trường quay, thấy phim Việt Nam sử dụng súng đạn thật, họ rất sợ, có người từ chối, bỏ về.

Cho đến nay, còn rất nhiều đoàn làm phim vẫn sử dụng thuốc nổ TNT, có sức công phá lớn để thực hiện cảnh nổ. Khi quay toàn cảnh, thuốc nổ TNT tạo được hiệu quả hình ảnh cháy nổ nhờ vào sức công phá dữ dội của nó, trong điều kiện người và phương tiện khí tài, vật dụng không có hoặc ở một khoảng cách xa, an toàn. Nhưng khi quay trung hoặc cận cảnh đặc tả mục tiêu phá hủy của cú nổ: phương tiện, công trình, con người... thì thuốc nổ TNT không thực hiện được hiệu quả, bởi phải nổ ở khoảng cách khá xa, bảo đảm an toàn. Do vậy, hình ảnh cháy nổ trên phim chỉ là khói lửa làm nền, còn tính chất ác liệt của trận chiến thể hiện bằng những hình ảnh đặc tả cụ thể trên phim là không có. Một cách tạo khói lửa là dùng bom xăng (đổ xăng pha dầu vào túi ni lông có cài kíp nổ) khi nổ, bom xăng tạo hình ảnh hiệu quả, nhưng không có sức công phá nên mọi vật xung quanh không một chút lay động, kể cả ngọn cây. Do đó, những cảnh cháy nổ trên phim được thực hiện theo phương cách này càng phản cảm.

Gần đây, một vài đoàn phim sử dụng thuốc nổ tự chế thay cho TNT để giảm tối đa và khống chế được mức độ công phá của cú nổ. Tuy nhiên, độ an toàn chưa được bảo đảm tuyệt đối nên cảnh quay không tránh khỏi hiệu quả cháy nổ không thật. Pháo hoa dùng tạo cảnh cháy nổ trong các phim của Hollywood, không gây sát thương cho diễn viên khi nổ ngay bên cạnh, vẫn chưa được sử dụng trong những cảnh cháy nổ của phim Việt Nam.

(Theo Người Lao Động)