Đạo diễn  :  Diễn viên  :  Sản xuất  :  Kịch bản  :  Thể loại  :  Xuất bản  :  1960 Độ dài  :  184 phút

Với bốn danh hiệu Oscar và hàng chục giải thưởng điện ảnh khác, "Spartacus" được Viện Điện ảnh Mỹ đưa vào danh sách 10 phim sử thi hay nhất mọi thời đại. Nhân vật chính được coi là một trong những anh hùng vĩ đại nhất trên màn ảnh.

Spartacus nhận giải Oscar dành cho Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc, Nam diễn viên phụ xuất sắc (Peter Ustinov), Quay phim xuất sắc và Thiết kế trang phục xuất sắc. Trên trang IMDb, bộ phim được xếp ở vị trí 200 trong danh sách 250 tác phẩm điện ảnh hay nhất mọi thời đại.

Quá trình quay phim kéo dài 16 ngày, trong đó sáu tuần được dành cho việc dàn dựng các trận đánh. Hơn 8.500 thanh niên đã được thuê để tái hiện lại các trận giao tranh giữa nô lệ với binh lính La Mã.

Bất bình vì đạo diễn Stanley Kubrick can thiệp quá nhiều vào công việc, nhà quay phim Russell Metty, đã không thèm đến phim trường vài ngày. Stanley Kubrick vô cùng tức giận nên đã tự vác máy đi quay chứ không để Russell làm việc. Khiếu nại với các nhà sản xuất không xong, Russell yêu cầu mọi người xóa tên ông khỏi danh sách đoàn làm phim, nhưng không được đáp ứng. Thế rồi bộ phim đoạt giải Oscar dành cho Quay phim xuất sắc. Do tên của Russell vẫn nằm trong danh sách nên giải thưởng này thuộc về ông, mặc dù Stanley Kubrick mới là người thực hiện phần lớn cảnh quay.

Để thuyết phục các ngôi sao lớn đóng vai phụ, tài tử Kirk Douglas đã gặp riêng từng người. Trong mỗi cuộc gặp ông đem theo một kịch bản khác nhau để làm nổi bật từng nhân vật phụ. Chiến thuật này của ông tỏ ra rất hiệu quả và mọi diễn viên ngôi sao mà ông gặp đều đồng ý nhận vai.

Phim lấy bối cảnh năm 73 trước Công nguyên và mở màn với cảnh hàng nghìn nô lệ làm việc tại một mỏ than ở Lybia, khi đó nằm dưới sự cai trị của đế chế La Mã. Trong số nô lệ có một người thuộc bộ tộc Thracian cực kỳ khỏe mạnh tên là Spartacus (Kirk Douglas). Một nô lệ lớn tuổi gục ngã vì kiệt sức và Spartacus chạy tới giúp đỡ. Một tên lính ra lệnh cho chàng quay trở lại chỗ làm việc để rồi bị anh tấn công. Vì tội này mà bọn lính trói Spartacus, với hy vọng chàng sẽ chết vì đói. Một thương nhân tên Lentulus Batiatus (Peter Ustinov) tới mỏ than để tuyển người vào đội quân đấu sĩ của ông ta. Sau khi nhìn thấy cặp mắt không chút run sợ của Spartacus, ông ta quyết định mua chàng và đem về thành phố Capua (thuộc lãnh thổ Italy ngày nay).

Tại Capua, chàng nô lệ to cao trở thành một trong những người tài giỏi nhất trong trường đào tạo đấu sĩ của Lentulus Batiatus. Anh phải lòng Varinia, một nữ nô xinh đẹp. Một hôm Marcus Licinius Crassus, một trong 10 chính trị gia giàu có và quyền lực nhất trong lịch sử La Mã cổ đại, tới thăm đấu trường. Ông ta muốn được tiêu khiển bằng cách xem hai đấu sĩ giao đấu với nhau cho đến khi một người chết. Spartacus và một nô lệ da đen tên Draba được chọn. Draba thắng Spartacus, nhưng thay vì lấy mạng đối thủ thì anh này phóng chiếc đinh ba về phía Crassus. Đám cận vệ nhanh chóng hạ gục Draba bằng một mũi lao.

Cái chết của Draba ám ảnh tâm trí Spartacus. Chàng hiểu rằng người nô lệ da đen kia đã nhường quyền sống cho đối thủ vì muốn chàng làm một điều gì đó tốt đẹp. Thấy Spartacus chẳng tha thiết tập luyện, một tên quản giáo xông tới toan đánh đập. Tức giận, chàng đấu sĩ giết chết gã rồi đánh lại những tên lính khác. Những đấu sĩ gần đó cũng xông vào hưởng ứng. Chẳng mấy chốc họ đã phá tan những hàng rào bảo vệ và xông ra ngoài. Ngày hôm sau, Spartacus tuyên bố chống lại chế độ La Mã. Hàng vạn nô lệ tại Capua xin gia nhập đội quân của anh.

Viện nguyên lão La Mã không quan tâm lắm tới cuộc khởi nghĩa của Spartacus, cho rằng đội quân nổi dậy chỉ là một đám ô hợp và không đủ sức mạnh để làm xáo trộn cuộc sống thường nhật của Rome. Nhưng khi đội quân đầu tiên do Rome phái đi dẹp loạn bị tiêu diệt nhanh chóng thì bầu không khí lo lắng bắt đầu bao trùm Viện nguyên lão. Cùng lúc đó, Crassus mua được một nô lệ giỏi võ thuật tên là Antoninus. Nhưng chẳng bao lâu Antoninus bỏ trốn để gia nhập đội quân khởi nghĩa.

Rome tiếp tục gửi thêm tám đội quân để trấn áp cuộc khởi nghĩa của nô lệ, nhưng Spartacus lần lượt đánh bại họ. Nhiều tướng giỏi của đế chế đã chết ngoài trận địa. Đội quân nô lệ tiếp tục giải phóng nhiều vùng khác. Họ đi tới đâu thì nô lệ ở nơi đó được giải phóng. Bỗng dưng các vị nguyên lão nhận thấy Spartacus có thể tấn công Rome bất cứ lúc nào. Trước tình thế ấy, Crassus đề nghị Viện nNuyên lão giao cho ông ta quyền tuyển mộ, huấn luyện, trang bị cho quân đội bằng tiền của ông ta.

Thế là Crassus trở thành một trong ba nhân vật có quyền lực mạnh nhất đế chế La Mã. Bằng thứ kỷ luật tàn khốc đối với binh lính, ông ta tạo ra một đội quân cực kỳ tinh nhuệ có số lượng lên tới vài vạn người. Trước sự áp đảo về số lượng của đối phương, Spartacus chủ trương tránh đối đầu để bảo toàn lực lượng, củng cố đội ngũ và tiêu hao sinh lực của quân La Mã. Chàng chủ trương vượt biển để xây dựng căn cứ lâu dài trên đảo Sicily. Không muốn rời bỏ đất liền, một thủ lĩnh đã dẫn hàng vạn nô lệ rời bỏ quân khởi nghĩa để rồi toàn bộ số người này bị tiêu diệt bởi quân của Crassus. Ngay sau đó Crassus sai quân xây dựng một bức tường khổng lồ để chặn đường chạy xuống phía nam của quân khởi nghĩa.

Spartacus dùng những thùng vàng cướp được của giới quý tộc La Mã để thuê tàu của những tên cướp biển người Cilician. Nhưng khi đội quân nô lệ tiến ra bờ biển vào ngày đã thỏa thuận, họ nhận ra rằng Crassus đã mua chuộc bọn cướp biển. Chúng tuyên bố rằng nếu Spartacus đầu hàng, chàng và vợ cùng các tướng lĩnh sẽ được đưa sang châu Á và hưởng thụ một cuộc sống vương giả. Spartacus từ chối dù biết rằng nếu quay trở lại, đội quân nô lệ sẽ bị kẹp giữa ba cánh quân La Mã. Một trận chiến một mất một còn với Rome là không thể tránh khỏi...

Việt Linh